XXX jubileusz Warsztatów Naukowych PTSK w Bukowinie Tatrzańskiej
Pod koniec maja w Bukowinie Tatrzańskiej odbyły się XXX Warsztaty Naukowe Polskiego Towarzystwa Symulacji Komputerowej. Jubileuszowa edycja zgromadziła około 40 uczestników reprezentujących krajowe ośrodki akademickie oraz instytuty badawcze. Spotkanie było okazją do podsumowania trzech dekad działalności PTSK, ale przede wszystkim do omówienia aktualnych kierunków rozwoju symulacji komputerowej, sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwa, systemów kwantowych i środowisk modelowania.
Warsztaty rozpoczęły się w niedzielę 24 maja. Sesję plenarną otworzył prof. Tadeusz Nowicki, Prezes Polskiego Towarzystwa Symulacji Komputerowej. Witając uczestników, podkreślił jubileuszowy charakter spotkania oraz znaczenie integracji środowiska zajmującego się symulacją komputerową:
„XXX Warsztaty Naukowe Polskiego Towarzystwa Symulacji Komputerowej uważam za otwarte. Jesteśmy stowarzyszeniem, które zajmuje się zagadnieniami symulacji związanej z technikami komputerowymi w dziedzinie nauki i technologii szeroko pojętej”.
Prof. Nowicki przypomniał również, że jedną z najważniejszych misji PTSK pozostaje łączenie środowiska naukowego i praktyków zajmujących się modelowaniem oraz symulacją.
Następnie głos zabrał dziekan Wydziału Cybernetyki WAT, prof. Zbigniew Tarapata, występujący także w imieniu Rektora Uczelni, który objął konferencję patronatem honorowym. W przemówieniu nawiązał do 75-lecia WAT oraz roli Wydziału Cybernetyki:
„Wydział Cybernetyki wyrósł na badaniach związanych ze wspomaganiem dowodzenia oraz symulacją komputerową. Od początku powstania Wydziału było to naszym podstawowym źródłem prac badawczych”.
Dziekan podkreślił także, że programy kształcenia realizowane na Wydziale Cybernetyki są silnie powiązane z tematyką warsztatów.
Symulacja, algorytmy i informatyka kwantowa
Pierwszy z równoległych paneli XXX Warsztatów Polskiego Towarzystwa Symulacji Komputerowej koncentrował się na problemach skalowalności, organizacji danych oraz zastosowaniach algorytmów w zadaniach decyzyjnych. Szczególne miejsce w panelu zajęła prezentacja dr inż. Joanny Wiśniewskiej poświęcona pakietowi Qiskit jako narzędziu symulacji komputerowej. Prelegentka, będąca współautorką książki „Informatyka kwantowa”, pokazała Qiskit nie jako ciekawostkę technologiczną, lecz jako praktyczne środowisko pracy dla badaczy zajmujących się obliczeniami kwantowymi. Pakiet pozwala budować obwody kwantowe, testować algorytmy, prowadzić symulacje na klasycznych komputerach oraz przygotowywać eksperymenty możliwe do uruchomienia na rzeczywistych procesorach kwantowych. W tym kontekście wystąpienie dobrze domknęło temat całego panelu: pokazało, że współczesna symulacja komputerowa obejmuje już nie tylko klasyczne modele decyzyjne, ale także narzędzia umożliwiające eksperymentowanie z nowym paradygmatem obliczeń.
Cyberbezpieczeństwo, RAG i zastosowania inżynierskie
Drugi panel równoległy miał charakter aplikacyjny i dotyczył praktycznych zastosowań symulacji w cyberbezpieczeństwie, przetwarzaniu dokumentów oraz inżynierii technicznej. Otworzyło go wystąpienie poświęcone stochastycznej analizie obrony przed wielofazowymi atakami cybernetycznymi i problemowi tzw. niezmienniczości wykładniczej. Ważnym punktem panelu był wykład dr. inż. Marcina Mazurka dotyczący odczytu i strukturyzacji treści dokumentów jako krytycznego, a często niedocenianego elementu systemów RAG. Prelegent zwrócił uwagę, że jakość odpowiedzi generowanych przez systemy oparte na dużych modelach językowych zależy nie tylko od samego modelu, lecz także od tego, jak dokument zostanie wcześniej odczytany, podzielony, opisany i zapisany w strukturze możliwej do skutecznego przeszukiwania. Błędy na tym etapie – pominięte tabele, źle rozpoznane nagłówki, utracony kontekst czy niepoprawny podział treści – mogą prowadzić do odpowiedzi niepełnych albo mylących. W dalszej części panelu zaprezentowano symulacje regulacji naciągów prętów wieszakowych kotłów oraz zastosowanie uczenia ze wzmocnieniem do automatycznego dostrajania tych parametrów w elektrociepłowniach. Wnioski wyciągniete z panelu pokazują, że skuteczna symulacja wymaga zarówno dobrych modeli matematycznych, jak i starannie przygotowanych danych wejściowych.
Od wojny informacyjnej po symulacje taktyczne
Pierwszy panel po przerwie kawowej dotyczył zagrożeń związanych z wykorzystaniem sztucznej inteligencji do manipulacji treściami multimedialnymi i informacyjnymi. Omówiono koncepcję systemu wykrywania deepfake’ów w materiałach dotyczących osób publicznych, rolę AI w procesach dezinformacji oraz najnowsze algorytmy generowania i detekcji fałszywych obrazów i nagrań. Ważnym elementem panelu była także analiza łatek antagonistycznych, które mogą obniżać skuteczność detektorów obiektów. Prelegenci podkreślali, że rozwój narzędzi generatywnych wymaga równoległego doskonalenia metod weryfikacji, wykrywania nadużyć oraz wzmacniania odporności systemów AI.
Drugi panel koncentrował się na praktycznych zastosowaniach algorytmów ewolucyjnych oraz metod ukrywania informacji. Przedstawiono wykorzystanie algorytmów ewolucyjnych w planowaniu transportu publicznego i identyfikacji parametrycznej, wskazując na ich przydatność w rozwiązywaniu złożonych problemów optymalizacyjnych. Osobne miejsce zajęła steganografia generatywna z użyciem dużych modeli językowych, czyli ukrywanie informacji w tekstach tworzonych przez AI. Panel został zamknięty prezentacją na temat automatycznego gracza w symulacji działań taktycznych, pokazującą zastosowanie modeli decyzyjnych w środowiskach operacyjnych.
Zastosowania symulacji, bezpieczeństwo informacji i odporność organizacji
Pierwszy panel po przerwie dotyczył bezpieczeństwa informacyjnego, zarządzania ryzykiem i ciągłości działania organizacji. Omówiono systemowy model predykcyjnego zarządzania bezpieczeństwem informacyjnym w środowisku akademickim, uwzględniający zmienne zagrożenia oraz zmieniające się regulacje. Przedstawiono także sieciowe podejście do symulacyjnego wspomagania decyzji w zarządzaniu portfelem projektów. Ważnym tematem był proces informacyjny jako element krytyczny dla utrzymania ciągłości działania organizacji. Panel zamknęła prezentacja sieciowego modelu oceny odporności infrastruktury krytycznej, wskazująca na znaczenie analizy powiązań i zależności między elementami systemu.
Drugi panel koncentrował się na wykorzystaniu modelowania i symulacji w środowiskach wirtualnych, zdrowiu publicznym oraz cyberbezpieczeństwie. Przedstawiono zastosowania symulacji w taktycznych środowiskach wirtualnych, które pozwalają odtwarzać i analizować działania w warunkach zbliżonych do operacyjnych. Omówiono także środowisko symulacyjne do badania dynamiki epidemii oraz własności algorytmu genetycznego w problemie przydziału zadań. Ostatnie wystąpienie dotyczyło metamodelu CyberNER, pełniącego funkcję warstwy pośredniej w transformacji heterogenicznych danych w cyberbezpieczeństwie. Panel pokazał szerokie zastosowanie symulacji obejmując szkolenia i planowania, analizę zjawisk społeczno-zdrowotnych, czy porządkowanie danych o cyberzagrożeniach.
Wystąpienia studentów z Koła Zainteresowań Cybernetycznych
Następnego dnia ważną częścią programu były wystąpienia studentów Koła Zainteresowań Cybernetycznych, poświęcone praktycznym zastosowaniom sztucznej inteligencji. Zaprezentowano projekt uniwersalnego asystenta AIWAT, asystenta konwersacyjnego dla studentów ograniczającego ryzyko halucynacji oraz wieloagentowy system AI do personalizacji komunikacji marketingowej, oparty na dynamicznym modelu profilu rozmówcy. Studenci pokazali, że nie tylko śledzą aktualne kierunki rozwoju AI, ale także potrafią przekładać je na działające koncepcje i projekty badawczo-wdrożeniowe.
Szczególnie wartościowy był sam model pracy: student uczy się, prowadząc realny projekt, analizując aktualne rozwiązania i konfrontując własne pomysły z wymaganiami praktycznych zastosowań. Taka forma kształcenia ma duże znaczenie dydaktyczne, ponieważ pozwala szybciej przyswajać najnowszą wiedzę z obszaru sztucznej inteligencji, systemów wieloagentowych, bezpieczeństwa informacji i komunikacji człowiek–maszyna. Działalność studencka w Kole Zainteresowań Cybernetycznych stanowi skuteczny sposób rozwijania kompetencji badawczych, technicznych i projektowych, a jednocześnie dobrze przygotowuje młodych naukowców do udziału w profesjonalnym środowisku akademickim i eksperckim.
Zamknięcie i podsumowanie warsztatów
Jubileuszowe, XXX Warsztaty Naukowe PTSK w Bukowinie Tatrzańskiej miały kameralny charakter sprzyjający dyskusjom i wymianie doświadczeń. Prezentowane referaty były omawiane zarówno podczas sesji pytań, jak i w rozmowach kuluarowych.
Podczas oficjalnego zamknięcia Warsztatów Naukowych PTSK 2026 podsumowano trzy dni obrad i 27 zaprezentowanych referatów. Prezes Towarzystwa zwrócił uwagę na wysoki poziom merytoryczny wystąpień oraz na znaczenie jubileuszowej edycji, która odbyła się w Bukowinie Tatrzańskiej. Tegoroczne warsztaty dobrze oddały tempo zmian zachodzących w technologiach i narzędziach stosowanych w symulacji komputerowej, a jednocześnie pokazały, że PTSK pozostaje ważną przestrzenią wymiany wiedzy między środowiskiem naukowym, praktykami i młodymi badaczami.
Opracowali: Paweł Moszczyński, Magdalena Moszczyńska
Fot. WCY
