MSPO 2026 - miejsce spotkań ekspertów i liderów rynku
Równo 2 tygodnie zostały do rozpoczęcia najważniejszych targów obronnych w Europie Środkowo-Wschodniej – XXXIV Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego MSPO 2026. Wydarzenie co roku przyciąga przedstawicieli branży obronnej, wojska oraz firm technologicznych z całego świata. W gronie wystawców, jak co roku, nie zabraknie również Wojskowej Akademii Technicznej, a co za tym idzie również Wydziału Cybernetyki.
Przed nami kilka dni intensywnych spotkań, prezentacji i rozmów o technologiach kształtujących przyszłość bezpieczeństwa. Zaprezentujemy nowoczesne rozwiązania wspierające realizację zadań w sektorze obronności i bezpieczeństwa.
BotTROP - SYSTEM WYKRYWANIA ZAGROŻEŃ W CYBERPRZESTRZENI
Ten system to zaawansowany system wykrywania zagrożeń w cyberprzestrzeni wykorzystujący algorytmy sztucznej inteligencji do ochrony sieci teleinformatycznych. Rozwiązanie zostało opracowane w ramach badań prowadzonych w Wojskowej Akademii Technicznej i jest rozwijane z myślą o zastosowaniach w środowiskach wojskowych, administracji publicznej oraz infrastrukturze krytycznej. System analizuje metadane ruchu sieciowego w czasie rzeczywistym, identyfikując zarówno znane zagrożenia, jak i wcześniej niewystępujące ataki oraz anomalie. Dzięki wykorzystaniu metod uczenia maszynowego BotTROP nie wymaga inspekcji zawartości pakietów sieciowych (Deep Packet Inspection), co pozwala zachować wysoki poziom prywatności użytkowników, ograniczyć obciążenie infrastruktury oraz skutecznie monitorować sieci szyfrowane. Kluczową cechą rozwiązania jest zdolność adaptacji do dynamicznie zmieniającego się środowiska cyberzagrożeń oraz wykrywania nowych technik ataku. BotTROP wspiera budowę odporności cybernetycznej organizacji poprzez wczesne ostrzeganie o incydentach i dostarczanie informacji wspomagających proces reagowania. Potwierdzeniem potencjału BotTROP’a jest jego udział w projekcie Artificial Intelligence Deployable Agent (AIDA), finansowanym przez European Defence Fund. Rozwiązanie wpisuje się w rozwój europejskich zdolności w zakresie cyberobrony, ochrony infrastruktury cyfrowej oraz wykorzystania sztucznej inteligencji w systemach bezpieczeństwa.
INERAVIX — AUTONOMICZNY SYSTEM NAWIGACJI WIZUALNO-INERCYJNEJ
System nawigacji inercyjno-wizualnej dla bezzałogowych statków powietrznych, łączący pokładowe dane inercyjne z obserwacją otoczenia. Umożliwia określanie ruchu i pozycji platformy przy zakłóceniu, degradacji albo braku GNSS, zwiększając odporność nawigacyjną i autonomię misji. Większość współczesnych platform wykorzystuje GNSS jako podstawowe źródło informacji o pozycji. W środowiskach zurbanizowanych, wewnątrz obiektów oraz w pobliżu infrastruktury przemysłowej sygnał satelitarny może być zakłócany, degradowany lub całkowicie niedostępny, co grozi spadkiem dokładności, przerwaniem misji, a nawet utratą platformy. INERAVIX łączy dane z pokładowych czujników inercyjnych z obserwacją otoczenia, dzięki czemu umożliwia określanie ruchu i pozycji BSP bez polegania na pojedynczym źródle pozycjonowania. Rozwiązanie zwiększa odporność nawigacyjną, autonomię i niezawodność działania w trudnych warunkach operacyjnych. Może być rozwijane jako element nowej platformy UAV lub integrowane z istniejącym systemem jako moduł wspierający realizację zadań przy ograniczonym dostępie do GNSS oraz rozszerzający zakres realizowanych misji BSP. INERAVIX zwiększa ciągłość działania przy zakłóceniach lub zaniku GNSS, ogranicza ryzyko przerwania misji z przyczyn nawigacyjnych i rozszerza zakres zastosowań systemów bezzałogowych. Rozwiązanie może wspierać inspekcje infrastruktury energetycznej, przemysłowej i transportowej, monitoring obiektów o ograniczonej dostępności, działania poszukiwawcze, ratownicze i kryzysowe, operacje w środowisku zurbanizowanym, loty wewnątrz budynków wielkokubaturowych oraz ochronę infrastruktury krytycznej. Producentom UAV i integratorom systemów zapewnia wyższą niezawodność oraz silną przewagę konkurencyjną na rynku. INERAVIX może być komercjalizowany w modelu licencyjnym, integracyjnym lub poprzez wspólny rozwój produktu. Poszukiwani są producenci UAV, integratorzy systemów autonomicznych, dostawcy technologii nawigacyjnych oraz partnerzy wspierający pilotaż, walidację sektorową, transfer technologii oraz wdrożenie.
ZESTAW NARZĘDZI PROGRAMOWYCH STRATEGIA DO WSPARCIA STRATEGICZNEGO PLANOWANIA OBRONNEGO
To zaawansowane narzędzie analityczne, które wykorzystuje dwa główne moduły Moduł Alokacji Sił Zbrojnych, Moduł Harmonogramowanie. Moduł alokacji SZ ma trzy tryby pracy: tryb porównawczy sił, optymalizacja alokacji SZ na jednym kierunku działań, optymalizacja alokacji SZ na wielu kierunkach działań.
Moduł Alokacji działający w trybie optymalizacji pozwala na rozwiązywanie problemu polegającego na określeniu składu i struktury sił własnych niezbędnych do skutecznego reagowania na działania sił przeciwnika. Przeciwnik będzie działał siłami, których skład jest określany przez analityka. Przy czym możliwe jest definiowanie dowolnych wariantów sił przeciwnika. Moduł alokacji pozwala rozpatrywać działania przeciwnika na jednym lub wielu kierunkach działania. Model formalny, będący podstawą obliczeń nawiązuje do idei planowania, opartego na zdolnościach (ang. Capability Based Planning (CBP)). W tym podejściu jednostki wojskowe przedstawiane są w postaci modułów kalkulacyjnych (referencyjnych). Dla wojsk lądowych, można przyjąć, że moduł kalkulacyjny odpowiada jednostce organizacyjnej o sile batalionu/dywizjonu. Rozpatrywane zadanie alokacji sił jest formułowane w różnych wariantach:
- Minimalizacja kosztów sił odpowiedzi i strat bez ograniczeń budżetowych, przy określeniu wymaganych wyników działań (np. czas obrony, dopuszczalna głębokość włamania przeciwnika, zachowanie zdolności do dalszych działań). Wariant zadania pozwala na ocenę wymaganych zdolności i określenie braków w zdolnościach.
- Maksymalizacja wyników działań zbrojnych przy ograniczeniach budżetowych państwa. (ocena możliwości przy ograniczonym budżecie i możliwych do pozyskania zdolności w ograniczonym czasie).
Dla różnych wariantów modelu SZ wyznaczany jest czas trwania operacji do określonej głębokości obrony oraz tempo natarcia przeciwnika. Narzędzie umożliwia porównanie różnych wariantów ugrupowań przygotowanych przez zespoły eksperckie planowania obronnego. Optymalizacja przydziału modułów kalkulacyjnych uwzględnia aspekty operacyjne (z wykorzystaniem modelu strat stron konfliktu zbudowanego na podstawie danych z rzeczywistych konfliktów zbrojnych po II wojnie światowej) oraz aspekty ekonomiczne, w tym ograniczenia budżetowe państwa (analiza koszt-efekt). Aplikacja umożliwia ponadto badanie wpływu nowoczesnych i przełomowych technologii (EDT) m.in. AI, QUANTUM, UAV, UCAV, C2, CYBER, GEOINT oraz WRE. Aplikacja wykorzystuje m.in. autorski algorytm heurystyczny HETMAN.
Tryb porównawczy umożliwia prowadzenie eksperymentalnych gier wojennych strategicznego poziomu. Wspiera proces decyzyjny graczy reprezentujących strony konfliktu, umożliwia alokację sił zbrojnych na mapie. Gracze mogą definiować m. in. kierunki ataku, rodzaj terenu, stopień ufortyfikowania obrony oraz jej głębokość. Na tej podstawie przeprowadzana jest analiza obejmująca: głębokość penetracji obrony przez przeciwnika, tempo jego natarcia, liczbę dni starcia, dzienne zmiany potencjału stron z podziałem na typy (np. pancerny, lotniczy, śmigłowców), dzienne straty, straty w personelu specjalistycznym, zużycie amunicji (w tym kluczowej amunicji artyleryjskiej, np. 155 mm) oraz inne parametry istotne w procesie planowania strategicznego. Aplikacja umożliwia wykorzystanie zarówno map rzeczywistych, jak i sztucznie generowanych map – w zależności od potrzeb użytkownika.
Moduł Harmonogramowanie w latach to podprogram służący do harmonogramowania wydatków budżetowych na cele zbrojeniowe w określonej perspektywie. Dla każdego wariantu modelu SZ definiowane są zadania, których realizacja prowadzi do osiągnięcia założonego modelu. Dla każdego zadania określane są: czas realizacji (w kolejnych latach) oraz roczne wydatki. System uwzględnia roczne ograniczenia budżetowe. Na podstawie zdefiniowanego zestawu zadań i ich kosztów rozłożonych w czasie możliwa jest ocena realności planów modernizacyjnych. Moduł umożliwia tworzenie harmonogramu realizacji zadań przy założonych rocznych limitach budżetowych.
Narzędzia były prezentowane w NATO SHAPE oraz zostały wykorzystane w eksperymencie NATO ACT INN-01062 (Wargame for Collective Defence Operational Planning Process of EDT Supported MDO). Eksperyment, jak również i narzędzia zostały docenione przez przedstawiciela dowództwa ACT, BG Thorstena Lyhne Jørgensena. Wykorzystywany w zestawie narzędzi model zadania alokacji został z kolei zastosowany w eksperymencie ACT INN-01052 (Quantum Computing for Military Applications for MDO). Raport z wydarzenia NATO ACT Innovation Continuum 2024 był dostępny poprzez platformę NATO VISTA, a sam projekt był rozwijany w ramach NATO ACT Innovation Continuum 2025. Wykorzystywany w aplikacjach model był przez autorów zastosowany w wersji uproszczonej w ostatnim strategicznym przeglądzie obronnym i wspierał analizy użycia polskich Sił Zbrojnych w odpowiedzi na przygotowane przez zespoły badawcze scenariusze planistyczne, w tym różne warianty ataku na Polskę. Projekt znalazł praktyczne zastosowanie w Zarządzie Planowania i Programowania Rozwoju Sił Zbrojnych RP SGWP. Został przekazany do użytku w formie nieodpłatnej. System jawny, certyfikowany do przetwarzania danych niejawnych. Z testową bazą danych jest systemem jawnym. Z bazą danych zawierającą dane niejawne, staje się systemem niejawnym. System dostępny jest w wersjach językowych: polskiej, angielskiej i niemieckiej, z możliwością łatwego rozszerzenia o kolejne wersje językowe. Wdrożenie ZN STRATEGIA w aktualnej wersji odbyło się w bieżącym roku w SGWP. Dalsze prace rozwojowe prowadzone są w ramach programu PERUN pk. ARES.
INNOWACYJNE PROJEKTY DOCENIANE PRZEZ EKSPERTÓW
Historia udziału Wydziału Cybernetyki WAT w targach MSPO jest bardzo bogata i długa. Tylko w ostatnich 5. latach zaprezentowaliśmy bardzo ważne i rozwojowe projekty: system do wykrywania botów w sieci korporacyjnej – BotTROP, zestaw narzędzi do planowania strategicznego zdolności obronnych państwa, system wykrywania źródeł fałszywych wiadomości w sieciach społecznościowych - Rumor Propagation and Source Detection Toolkit (RPaSDT) oraz koncepcję nawigacji wizualnej małych bezzałogowych statków powietrznych. W 2022 roku system BotTROP otrzymał wyróżnienie specjalne Rady Programowej MSPO, a w 2023 roku wyróżnienie specjalne Dowódcy Operacyjnego RSZ RP.
JEDNO Z NAJWIĘKSZYCH WYDARZEŃ BRANŻY OBRONNEJ W EUROPIE
Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego MSPO to jedno z trzech największych wydarzeń targów tego typu w Europie (obok Londynu i Paryża). W tym roku zaprezentuje się 800 wystawców z 35 państw.
Opracowanie: Karolina Krawczyńska
Grafika: MSPO