Wielki sukces Wydziału Cybernetyki WAT w konkursie PERUN NCBR
Aż trzy projekty współrealizowane przez Wydział Cybernetyki zdobyły finansowanie w ramach konkursu 1/PERUN/2023 Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. W dwóch z nich WCY jest liderem konsorcjum, a w trzecim partnerem lidera. Pierwszy projekt, w którym jesteśmy liderem wygrał w kategorii pierwszej „Rozwój istniejących demonstratorów technologii obronnych (od VI PGT) w obszarach technologicznych określonych w Priorytetowych kierunkach badań naukowych w resorcie obrony narodowej w latach 2021-2035”. Dwa pozostałe projekty zostały zakwalifikowane w tematach związanych ze sztuczną inteligencją oznaczonych numerami 2, 3, 4. Warto podkreślić, że w tematach tych spośród 21 zgłoszonych tylko 3 wygrały, w tym wspomniane dwa z WCY.
ARES – kompetencje WAT na poziomie strategicznym
Pierwszy projekt z WCY zaklasyfikowany do finansowania w ramach konkursu PERUN, zgłoszony został w temacie „Rozwój istniejących demonstratorów technologii obronnych (od VI PGT) w obszarach technologicznych określonych w Priorytetowych kierunkach badań naukowych w resorcie obrony narodowej w latach 2021-2035.” W projekcie tym WAT pełni rolę lidera konsorcjum i realizuje zadanie budowy systemu ARES – Zestawu uniwersalnych narzędzi analityczno-symulacyjnych wspomagających prowadzenie wielodomenowych przygotowań obronnych oraz działań operacyjnych z wykorzystaniem algorytmów sztucznej inteligencji, kierowanym przez dr. hab. inż. Andrzeja Najgebauera, prof. WAT, kierownika Zakładu Badań Operacyjnych i Wspomagania Decyzji WCY.
Celem projektu jest modyfikacja i przygotowanie do wdrożenia zestawu narzędzi informatycznych opartych na optymalizacji, symulacji i sztucznej inteligencji, usprawniających planowanie wielodomenowych przygotowań obronnych w SZ RP. Zaprojektowane narzędzia pozwolą na optymalizację zdolności i struktury sił zbrojnych, harmonogramowanie procesu pozyskiwania zdolności sił zbrojnych na poziomie strategicznym. Dodatkowo, umożliwią optymalizację struktury sił oraz ugrupowania bojowego dla potrzeb planowania i realizacji operacji/bitwy na poziomie operacyjnym. Zestaw narzędzi uwzględniać będzie działania zarówno w domenach klasycznych (lądowa, morska, powietrzna) jak i w domenach cybernetycznej i kosmicznej, a także wykorzystanie nowych i przełomowych technologii (EDT), w tym sztucznej inteligencji i technologii kosmicznych w zakresie rozpoznania pola walki (GEOINT), pozwalając na badanie wpływu nowoczesnych technologii na przebieg operacji wojennych z uwzględnieniem ograniczeń fizycznych i budżetowych. Zespół z Wojskowej Akademii Technicznej bierze od 2 lat udział w eksperymentach dowództwa NATO Allied Command Transformation pod nazwą Innovation Continuum, gdzie aktualna wersja systemu była z sukcesem wykorzystana w ramach gier wojennych, dotyczących analizy obrony kolektywnej NATO w obliczu potencjalnych działań zbrojnych wielkoskalowych.
Deep fake pod kontrolą – projekt NCBiR DOB-PERUN-1-B-043-2023
Drugim z projektów, który uzyskał dofinansowanie, jest przedsięwzięcie pt. „System wykrywania zmanipulowanych danych multimedialnych dotyczących osób publicznych oraz weryfikacji źródeł pochodzenia tych danych”, realizowane w ramach tematu „Sztuczna Inteligencja. Wykorzystanie sztucznej inteligencji w analizie materiału cyfrowego (obrazu/dźwięku) pod kątem użycia technologii Deep Fake.” konkursu PERUN. Liderem konsorcjum jest Wojskowa Akademia Techniczna, a partnerami: Politechnika Warszawska, Akademia Sztuki Wojennej oraz DataServe S.A.
Kierownikiem projektu jest dr hab. inż. Zbigniew Tarapata, prof. WAT, dziekan Wydziału Cybernetyki. Całkowite koszty kwalifikowane projektu wynoszą ponad 10,1 mln zł, z czego blisko 9,93 mln zł stanowi dofinansowanie ze środków NCBiR. Realizacja rozpocznie się 1 lutego 2026 r. i potrwa 30 miesięcy.
Projekt jest odpowiedzią na operacje informacyjne w cyberprzestrzeni tworzone z wykorzystaniem technologii deep fake.
Głównym celem jest wykonanie i demonstracja prototypu systemu wykrywania zmanipulowanych oraz syntetycznych danych multimedialnych (obraz, audio, wideo) dotyczących osób publicznych. Zadaniem komplementarnym jest identyfikacja oraz ocena wiarygodności źródeł pochodzenia tych danych. Do rozwiązania problemów badawczych zostaną wykorzystane modele i metody sztucznej inteligencji. Wytworzony system będzie nowoczesnym narzędziem wspierającym ekspertów w zakresie wykrywania dezinformacji. Jego kluczowymi komponentami będą biblioteki algorytmów dedykowanych analizie obrazów, wideo i materiałów audio. Do identyfikacji źródeł dezinformacji (użytkowników serwisu) i oceny ich wiarygodności będą zastosowane metody dyfuzji informacji w grafie oraz analizy sieci społecznych. Oceny pozwolą na upewnienie się o poprawności decyzji dotyczącej wykrytej dezinformacji lub manipulacji dotyczącej wizerunku osoby, co przyspieszy reagowanie i ewentualne śledzenie lub zablokowanie przez odpowiednie służby stron lub aplikacji inicjujących deep fake.
Wstępnie zweryfikowany w laboratorium system, zostanie poddany testom w środowisku zbliżonym do rzeczywistego. Do oceny jego skuteczności będą wykorzystane dane pobrane z ogólnodostępnych źródeł oraz zebrane przez konsorcjum.
Ważnym komponentem systemu będzie również repozytorium danych zbudowane w ramach projektu. Będzie ono miało charakter otwarty, co pozwoli na jego rozbudowę w miarę pojawiania się nowych danych w sieci. Wykonawcy opracują również autorskie metody generowania deep fake bazujące na sieciach antagonistycznych. Pozwoli to na rozbudowanie zbiorów uczących detektory, ale również poznanie i przeanalizowanie mechanizmów tworzenia zmanipulowanych treści.
Pozyskana wiedza zostanie wykorzystana do udoskonalenia opracowanych narzędzi do wykrywania deep fake’ów.
Planuje się również opracowanie nowych metod kategoryzacji deep fake’ów pod względem wpływu na bezpieczeństwo państwa. Rezultatem będą również propozycje nowych reguł postępowania w kontekście przyszłych przepisów prawa dotyczących przetwarzania danych i AI. W wyniku realizacji projektu powstanie nowa wiedza z zakresu informatyki i telekomunikacji dotycząca tworzenia, zgodnie z przyjętymi standardami i dobrymi praktykami, technologii na potrzeby cyberbezpieczeństwa państwa oraz wnioski i postulaty dotyczące otoczenia prawnego problemu.
ASTORIA – automatyczna tarcza przeciw ransomware
Trzecim projektem, w którym uczestniczy Wydział Cybernetyki, jest ASTORIA – Automatyczny System Testowania i Ochrony przed Atakami Ransomware, realizowany jest w ramach tematu „Sztuczna Inteligencja. Wykorzystanie sztucznej inteligencji w procesie automatyzacji testów bezpieczeństwa.” konkursu PERUN. Projekt został zakwalifikowany do grupy projektów B i jest prowadzony przez konsorcjum TiMSI Sp. z o.o. (lider) oraz Wojskową Akademię Techniczną.
Celem projektu ASTORIA jest opracowanie zaawansowanego, automatycznego systemu wykorzystującego sztuczną inteligencję do testowania poziomu ochrony systemów teleinformatycznych przed atakami ransomware. System będzie umożliwiał m.in. identyfikację nowych próbek ransomware, ich analizę i „rozbrajanie”, symulowanie kontrolowanych ataków (w tym phishingowych), weryfikację podatności infrastruktury IT oraz ocenę skuteczności stosowanych mechanizmów bezpieczeństwa. Efektem projektu ma być demonstrator technologii osiągający VI poziom gotowości technologicznej (TRL), możliwy do zastosowania w realnych scenariuszach operacyjnych, w szczególności na potrzeby administracji publicznej, wojska oraz operatorów infrastruktury krytycznej. Projekt zaplanowano na 36 miesięcy. Całkowity budżet przedsięwzięcia wynosi 14 447 154 zł, z czego 13 752 091 zł stanowi dofinansowanie ze środków NCBR.
Za realizację projektu po stronie Wojskowej Akademii Technicznej odpowiada dr inż. Kamil Kaczyński – kierownik projektu, natomiast funkcję zastępcy kierownika projektu pełni dr inż. Michał Glet.
Projekt ASTORIA wpisuje się w cele Strategii Cyberbezpieczeństwa RP oraz priorytety Unii Europejskiej w zakresie odporności cyfrowej, wzmacniając krajowe kompetencje w obszarze cyberbezpieczeństwa i ochrony przed zaawansowanymi zagrożeniami ransomware.
Wielki sukces Wydziału Cybernetyki
Wszystkie trzy zakwalifikowane projekty dotyczą sztucznej inteligencji, która w ostatnich latach szczególnie mocno jest badana przez pracowników naukowych Wydziału Cybernetyki. W wyniku ich realizacji wytworzone zostaną nowoczesne narzędzia wspierające działania Sił Zbrojnych RP wykorzystujące AI. Ponadto projekty pozwolą Wydziałowi Cybernetyki rozwinąć swoje zaplecze w obszarze badań nad sztuczną inteligencją, cyberbezpieczeństwem, symulacją pola walki, co przyczyni się do zwiększenia jakości kształcenia w tych obszarach.
Tekst: Zbigniew Tarapata, Andrzej Najgebauer, Kamil Kaczyński, Magdalena Moszczyńska
Grafika: źródło: NCBR