IN.SE.CON 2026: technologie i przewaga informacyjna – determinanty przewagi na polu walki
Międzynarodowy Kongres Cyberbezpieczeństwa i Technologii Przełomowych IN.SE.CON 2026 w Poznaniu pokazał, że współczesne bezpieczeństwo państwa w coraz większym stopniu przenosi się do domeny cyberbezpieczeństwa, a o wyniku konfliktów decydują dziś nie tylko kinetyczne zdolności militarne, ale również tempo wdrażania technologii, skala ich wykorzystania oraz stały dostęp do pewnej informacji. Wojskowa Akademia Techniczna zaprezentowała szereg projektów i gotowych rozwiązań odpowiadających na aktualne potrzeby państwa w obszarze cyberbezpieczeństwa, sztucznej inteligencji i technologii przełomowych.
Wydarzenie, zorganizowane przez Ministerstwo Obrony Narodowej oraz Grupę MTP, zgromadziło przedstawicieli administracji, wojska, nauki i największych firm technologicznych.
Wojna poniżej progu kinetycznego
Już podczas otwarcia wiceminister Obrony Narodowej Cezary Tomczyk nakreślił sposób myślenia o współczesnym bezpieczeństwie, podkreślając, że Polska funkcjonuje dziś w rzeczywistości ciągłego konfliktu w cyberprzestrzeni:
„Często mówi się, że jesteśmy między wojną a pokojem, a prawda jest taka, że my od bardzo długiego czasu realnie prowadzimy wojnę, tylko poniżej tego progu kinetycznego”
– zaznaczył. Do tej myśli wielokrotnie wracano w kolejnych wystąpieniach i dyskusjach, a ona sama stała się jednym z głównych punktów odniesienia całego kongresu.
Ukraina zmienia reguły gry
Centralnym wątkiem wystąpienia Pana Ministra była odniesienie do zmiany charakteru konfliktów zbrojnych, najlepiej widoczne na przykładzie wojny na Ukrainie. Jak wskazał Cezary Tomczyk, doświadczenia ostatnich lat podważają wiele wcześniejszych założeń dotyczących strategii i taktyk prowadzenia operacji wojskowych.
„Wojny, które znamy z przeszłości, podobnie jak wiele misji, takich jak misja w Afganistanie czy misja w Iraku, znacząco różniły się od tego, co widzimy dziś na Ukrainie”
– mówił. W jego ocenie mamy dziś do czynienia z konfliktem symetrycznym, w którym o przewadze nie decydują wyłącznie najbardziej zaawansowane systemy uzbrojenia, lecz także zdolność do ich szybkiej produkcji, adaptacji i masowego wykorzystania.
„Okazuje się, że kluczowe znaczenie mają tu właśnie innowacja i powtarzalność. Nie tylko bardzo drogie systemy precyzyjnego rażenia, lecz także masowa produkcja”
– podkreślił.
Autonomia i skala jako przewaga
To podejście najlepiej widać dziś w rosnącym znaczeniu systemów bezzałogowych i autonomicznych. Cezary Tomczyk zwrócił uwagę, że ten proces już się dokonał, przywołując przykład operacji przeprowadzonej w pełni przez systemy autonomiczne.
„To nie jest już futurystyczny film z lat dziewięćdziesiątych, tylko rzeczywistość dzisiejszego pola walki, w której musimy się odnaleźć i w której musimy być o krok do przodu”
– zaznaczył. W tym świetle zapowiedzi inwestycyjne MON nabierają szczególnego znaczenia. Planowane na 2026 rok kontrakty o wartości 25 miliardów złotych na systemy dronowe i antydronowe są odpowiedzią na potrzebę budowania zdolności w skali odpowiadającej współczesnym zagrożeniom.
Obok dronów równie ważne są dziś: sztuczna inteligencja i systemy satelitarne. Wiceszef MON wskazał, że Polska w krótkim czasie zrobiła w tym obszarze znaczący krok naprzód, budując przewagę informacyjną oraz kompetencje do jej osiągania. Coraz częściej o przewadze decyduje już nie sam sprzęt, lecz to, kto szybciej zbierze dane i potrafi je wykorzystać.
Cyberprzestrzeń jako kręgosłup operacji
Tę perspektywę uzupełnił Dowódca Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni, gen. dyw. Karol Molenda, który zwrócił uwagę na coraz większą rolę operacji w cyberprzestrzeni.
„Do 2016 roku cyberprzestrzeń w NATO nie była w pełni uznawana za domenę operacyjną, a przez długi czas postrzegano ją głównie jako ‘IT w mundurach’, bez pełnego zrozumienia jej znaczenia strategicznego”.
Jednocześnie jasno wskazał kierunek zmian:
„Jestem jednak przekonany, że w niedalekiej przyszłości nie będzie możliwe zdobycie żadnego mostu bez cyber. To domena, która spaja wszystkie działania, stanowi kręgosłup oraz przestrzeń, w której przeciwnik próbuje uzyskać przewagę, jeszcze zanim padnie pierwszy strzał”.
WAT: nauka odpowiada na realne potrzeby wojska
W tym kontekście szczególnego znaczenia nabrała obecność środowiska naukowego, w tym Wojskowej Akademii Technicznej, która pozostaje najważniejszym zapleczem eksperckim Sił Zbrojnych RP w obszarze nauk technicznych. Trudno dziś mówić o adaptacyjności, innowacyjności czy wdrażaniu technologii przełomowych w wojsku bez zaplecza naukowo-badawczego, które WAT buduje od dziesiątek lat. Ugruntowana pozycja uczelni jako ośrodka skupiającego ekspertów z obszaru nauk technicznych oraz miejsca kształcenia wysoko wykwalifikowanych inżynierów na potrzeby wojska przekłada się bezpośrednio na zdolność państwa do reagowania na stale zmieniające się oraz dywersyfikujące zagrożenia.
To właśnie na styku badań naukowych i praktyki operacyjnej rodzi się dziś przewaga oparta na adaptacyjności, integracji i szybkim wdrażaniu nowych technologii. W tym procesie ważną rolę odgrywają zarówno inżynierowie i naukowcy, jak i żołnierze szkoleni w WAT, którzy wspólnie budują kompetencje niezbędne na wielodomenowym polu walki.
Podczas IN.SE.CON 2026 obecność WAT miała wymiar zarówno ekspercki, jak i operacyjny. Wojskowa Akademia Techniczna, obok AGH, została patronem naukowym kongresu. Ponadto w wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele całej uczelni, cywilna kadra naukowa, żołnierze i podchorążowie. Reprezentanci Wydziału Cybernetyki, Wydziału Elektroniki oraz Instytutu Optoelektroniki zaprezentowali szerokie spektrum projektów badawczo-rozwojowych, które bezpośrednio odpowiadają na wyzwania współczesnego pola walki oraz potrzeby związane z rozwojem technologii przełomowych. Stoisko WAT cieszyło się dużym zainteresowaniem uczestników kongresu, w tym najważniejszych przedstawicieli administracji publicznej. Odwiedzili je m.in. wicepremier, minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski oraz wiceszef MON Cezary Tomczyk.
Informacja jest kluczowa na współczesnym polu walki
Od początku istnienia IN.SE.CON jednym z głównych tematów kongresu pozostawało szeroko rozumiane cyberbezpieczeństwo. Na stoisku WAT prezentowano narzędzia z obszaru cyber, m.in. projekt ASTORIA, który koncentruje się na ochronie systemów teleinformatycznych przed atakami ransomware. Wykorzystanie sztucznej inteligencji pozwala nie tylko identyfikować nowe zagrożenia, ale także symulować ataki i oceniać skuteczność istniejących zabezpieczeń. To rozwiązanie odpowiada bezpośrednio na potrzeby administracji publicznej, wojska oraz operatorów infrastruktury krytycznej.
Kolejnym prezentowanym rozwiązaniem był projekt AIDA, którego celem jest opracowanie autonomicznych agentów sztucznej inteligencji wspierających cyberobronę urządzeń i informacji na polu walki. System ten ma wykrywać zagrożenia i reagować na incydenty w sposób zautomatyzowany, co znacząco zwiększa odporność infrastruktury na dynamicznie pojawiające się oraz zmieniające zagrożenia.
We współczesnych Siłach Zbrojnych widać wyraźnie skalowanie możliwości konwencjonalnych środków walki poprzez coraz bardziej zaawansowane przetwarzanie, gromadzenie i przesyłanie informacji. Także rozwiązania z tego obszaru prezentowano na stoisku Wojskowej Akademii Technicznej. Jednym z nich był system planowania zdolności obronnych – kompleksowe narzędzie wspierające planowanie działań obronnych poprzez gry strategiczne i analizy scenariuszowe. System opracowany na Wydziale Cybernetyki pozwala modelować potencjalne warianty konfliktu, uwzględniając zarówno uwarunkowania terenowe, jak i strukturę oraz wyposażenie Sił Zbrojnych. Zastosowane algorytmy umożliwiają szybkie znajdowanie optymalnych rozwiązań, co w praktyce oznacza realne wsparcie procesów decyzyjnych na poziomie strategicznym.
Kolejnym projektem był DEEP-TRACE, który odpowiada na rosnące zagrożenie dezinformacją. System analizuje materiały multimedialne (obraz, audio, wideo) pod kątem manipulacji dotyczących osób publicznych, identyfikuje ich źródła oraz ocenia wiarygodność informacji. W dobie operacji wpływu i wojny informacyjnej tego typu narzędzia stają się jednym z ważniejszych elementów bezpieczeństwa państwa.
W obszarze planowania operacyjnego prezentowany był projekt ARES, który integruje narzędzia analityczne i symulacyjne do prowadzenia działań w wielu domenach jednocześnie, w tym w klasycznej przestrzeni operacyjnej (woda, ląd, powietrze) uzupełnionej o cyberprzestrzeń i kosmos. System będzie wspierał optymalizację struktur Sił Zbrojnych oraz analizę wpływu technologii przełomowych na przebieg operacji zbrojnych.
Autonomiczne satelity, drony i QKD
Rozwiązania zaprezentowane przez Wydział Elektroniki oraz Instytut Optoelektroniki WAT pokazały inne kompetencje uczelni. Jednym z najważniejszych projektów był model satelity opracowanego w ramach programu PIAST – jednego z kluczowych projektów polskiego sektora kosmicznego, którego liderem jest Wojskowa Akademia Techniczna. Projekt ten ma duże znaczenie dla budowy niezależnych zdolności obserwacyjnych państwa i, jak podkreślają źródła rządowe, potwierdził wejście Polski do grona krajów posiadających autonomiczne zdolności satelitarne. Konstelacja nanosatelitów PIAST, wyniesiona na orbitę w 2025 roku, zapewnia dostęp do własnych danych rozpoznawczych, co przekłada się bezpośrednio na suwerenność informacyjną i operacyjną Sił Zbrojnych RP. Co istotne, projekt obejmuje nie tylko segment orbitalny, ale również rozwój systemów przetwarzania danych i algorytmów sztucznej inteligencji, które umożliwiają ich efektywne wykorzystanie w praktyce operacyjnej.
Obok technologii kosmicznych zaprezentowano również rozwiązania bezpośrednio związane z ochroną przestrzeni powietrznej. Na stoisku WAT znalazł się autonomiczny system AQUILA, wykorzystujący sztuczną inteligencję do wykrywania i neutralizacji dronów. System ten, nagrodzony w konkursie Ministerstwa Obrony Narodowej, odpowiada na jedno z najszybciej narastających wyzwań współczesnego pola walki, gdzie bezzałogowe statki powietrzne odgrywają coraz większą rolę zarówno w działaniach rozpoznawczych, jak i uderzeniowych. Uzupełnieniem tej prezentacji był neuronowy, kognitywny analizator widma.
Wyraźnym sygnałem kierunku rozwoju była również obecność technologii kwantowych. W Poznaniu zaprezentowano System Modularnych Układów Kwantowej Kryptografii Optycznej QKD. Technologia QKD opiera się na wykorzystaniu pojedynczych kwantów światła do dystrybucji kluczy kryptograficznych. Rozwiązania tego typu, obok kryptografii postkwantowej, są uznawane za bezpieczne nawet po pojawieniu się komputerów kwantowych.
Technologia w działaniu
Uzupełnieniem prezentacji projektów były praktyczne demonstracje technologii na stoisku WAT. Uczestnicy mogli zapoznać się z realistycznymi symulatorami lotu opartymi na Microsoft Flight Simulator 2024 oraz rozwiązaniami wykorzystującymi wirtualną rzeczywistość i oprogramowanie takie jak DCS World czy X-Plane 12. Pokazy te stanowiły praktyczny przykład kierunku rozwoju nowoczesnych metod szkolenia, w których symulacja, immersja i odwzorowanie warunków operacyjnych odgrywają rolę nie do przecenienia.
Kierunek: integracja technologii i przewaga informacyjna
Przyszłość bezpieczeństwa to nie tylko inwestycje w sprzęt, lecz przede wszystkim zdolność do szybkiego wdrażania innowacji i łączenia ich w spójny system operacyjny. W świecie, w którym jak podkreślił wiceszef MON Cezary Tomczyk konflikt trwa nieustannie, przewaga będzie należeć do tych, którzy potrafią szybciej adaptować technologię, skalować jej użycie i skuteczniej zarządzać pewną informacją.
Opracowała: Magdalena Moszczyńska
Fot. Mariusz Maciejewski
Źródła: Cyberdefence24: https://cyberdefence24.pl/armia-i-sluzby/wojsko-polskie/nowe-technologie...
IN.SE.CON: https://insecon.pl/pl/aktualnosci/uroczyste-otwarcie-kongresu-in-se-con/,
LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/wojska-obrony-cyberprzestrzeni
Wojsko Polskie: https://www.wojsko-polskie.pl/wat/articles/aktualnosci-w/juz-od-75-lat-t...
Nauka w Polsce: https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C110735%2Cwat-wszystkie-sateli...
Gov.pl: https://www.gov.pl/web/nauka/nanosatelity-piast-na-orbicie--przelom-w-ob...
